خلاصه سازی این مطلب با هوش مصنوعی:
فرض کنید برای سایتتان یک دکمهٔ تماس می‌خواهید؛ دکمه‌ای که پایین صفحه باشد و بازدیدکننده با زدن روی آن بتواند تماس بگیرد یا در واتساپ پیام بدهد. می‌دانید چه می‌خواهید، اما برای ساختنش باید کدنویسی بلد باشید، افزونهٔ مناسبی پیدا کنید یا از یک برنامه‌نویس کمک بگیرید.
حالا تصور کنید بتوانید خواسته‌تان را این‌طور بنویسید:
برای سایت وردپرسی من یک پلاگین بساز که دکمهٔ تماس را پایین صفحه نمایش بدهد. شماره تلفن، لینک واتساپ و رنگ دکمه را بتوانم از تنظیمات وردپرس تغییر بدهم. روی موبایل هم درست نمایش داده شود.
هوش مصنوعی نسخهٔ اولیه را آماده می‌کند. آن را روی سایت آزمایشی نصب می‌کنید و می‌گویید: «دکمه کمی کوچک‌تر شود»، «سمت راست قرار بگیرد» یا «فقط در صفحهٔ محصول نمایش داده شود».
این رفت‌وبرگشت، تصویر ساده‌ای از وایب کدینگ است؛ روشی که امکان ساختن ابزار را برای افراد بیشتری فراهم کرده است.
تصویر افزونه ساخته شده با وایب کدینگ
وایب کدینگ چیست؟
وایب کدینگ یعنی با توضیح خواسته‌ها به زبان معمولی، از هوش مصنوعی برای ساخت نرم‌افزار کمک بگیریم و با دیدن و امتحان‌کردن نتیجه، آن را اصلاح کنیم.
در این روش، بخش زیادی از تعامل شما به‌جای نوشتن مستقیم کد، از طریق گفت‌وگو اتفاق می‌افتد. توضیح می‌دهید چه می‌خواهید، نسخهٔ اولیه ساخته می‌شود، آن را امتحان می‌کنید و درخواست بعدی را می‌دهید.
اصطلاح «وایب کدینگ» را آندری کارپاتی در فوریهٔ ۲۰۲۵ مطرح کرد. در تعریف اولیهٔ او، فرد بدون بررسی دقیق کد، با درخواست‌دادن و اجرای نتیجه پیش می‌رفت. بنابراین، از نظر دقیق فنی، هر نوع برنامه‌نویسی با کمک هوش مصنوعی الزاماً وایب کدینگ نیست؛ تمایزی که سایمون ویلیسون هم توضیح داده است.
بااین‌حال، در کاربرد عمومی، این اصطلاح برای ساخت ابزار و نرم‌افزار از طریق گفت‌وگو با هوش مصنوعی هم استفاده می‌شود.
یک مثال ساده: ساخت پلاگین تماس برای سایت
همان پلاگین تماس را در نظر بگیرید. برای شروع، سه قابلیت کافی است:
- نمایش دکمهٔ تماس در پایین صفحه.
- امکان تغییر شماره تلفن از تنظیمات وردپرس.
- نمایش مناسب در موبایل.
بعد از ساخت نسخهٔ اول، آن را بررسی می‌کنید. آیا شماره درست گرفته می‌شود؟ آیا دکمه روی محتوای صفحه قرار می‌گیرد؟ آیا تغییر تنظیمات واقعاً اعمال می‌شود؟
پس از آن می‌توانید قابلیت‌های بیشتری بخواهید:
- اضافه‌شدن گزینهٔ واتساپ.
- امکان تغییر رنگ و متن دکمه.
- انتخاب صفحاتی که دکمه در آن‌ها نمایش داده شود.
- تعیین ساعت کاری برای نمایش گزینهٔ تماس.
پروژه با یک نیاز کوچک شروع می‌شود و به‌تدریج شکل می‌گیرد. لازم نیست از ابتدا تمام قابلیت‌ها را درخواست کنید. نسخه‌های کوچک‌تر را راحت‌تر می‌توان امتحان و اصلاح کرد.
مثال سادهٔ دیگر، پلاگین نوار اطلاع‌رسانی است: نواری بالای سایت که خبر شروع ثبت‌نام دوره یا یک پیشنهاد ویژه را نشان می‌دهد و متن، رنگ و لینک آن از داخل وردپرس تغییر می‌کند.
رادار نگاه؛ وقتی شناخت مخاطب به ابزار تبدیل می‌شود
نمونه‌ای نزدیک به تجربهٔ خود ما، اکستنشن رادار نگاه است. رادار، تب جدید کروم را به یک داشبورد فارسی برای سئوکارها و دیجیتال مارکترها تبدیل می‌کند.
در این داشبورد، امکاناتی مثل خبرهای سئو و هوش مصنوعی، وضعیت آپدیت‌های گوگل، پادکست نگاه، وبینارها، میانبرهای کاری و فهرست کارهای روزانه کنار هم قرار گرفته‌اند. معرفی و دریافت رادار
نقطهٔ شروع چنین محصولی، شناخت نیاز مخاطب است. وقتی خودتان هر روز با سئو و مارکتینگ درگیر هستید، می‌دانید چه اطلاعاتی را دنبال می‌کنید و برای رسیدن به آن‌ها چقدر میان صفحه‌های مختلف جابه‌جا می‌شوید.
هوش مصنوعی می‌تواند در پیاده‌سازی کمک کند؛ اما تشخیص اینکه چه چیزی ساخته شود، کدام قابلیت مهم‌تر است و چه چیزی تجربهٔ کاربر را بهتر می‌کند، به شناخت شما وابسته است.
این همان فرصتی است که وایب کدینگ پیش روی متخصصان حوزه‌های مختلف می‌گذارد: بتوانند برای نیازهایی که خوب می‌شناسند، راه‌حل بسازند.
پلاگین‌های اختصاصی؛ راه‌حل‌هایی برای نیازهای واقعی
در پلاگین‌هایی که برای آکادمی نگاه می‌سازیم هم همین منطق وجود دارد. مدیریت دانشجو، پیگیری اقساط، دریافت فیش و ارتباط با تلگرام، از نیازهای اجرایی روزمره می‌آیند.
مثلاً دانشجو فیش پرداختش را ارسال می‌کند. مسئول مربوطه باید از ارسال آن مطلع شود، اطلاعات دانشجو را ببیند و بتواند فیش را بررسی کند. این نیاز را می‌توان به یک روند مشخص در پلاگین تبدیل کرد.
ارزش ابزار اختصاصی در همین هماهنگی با شیوهٔ کار شماست. البته هرچه ابزار با اطلاعات مهم‌تر و فرایندهای حساس‌تری سروکار داشته باشد، بررسی فنی آن هم باید جدی‌تر شود.
آیا وایب کدینگ پیش‌نیاز دارد؟
برای شروع یک پروژهٔ ساده، لازم نیست برنامه‌نویس باشید؛ اما برای ساخت ابزار قابل‌اعتماد، باید یاد بگیرید، امتحان کنید و محدودیت‌ها را بشناسید.
پیش‌نیازهای اصلی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:
| مهارت یا آشنایی | برای شروع چقدر لازم است؟ | چرا کمک می‌کند؟ |
|---|---|---|
| تسلط به برنامه‌نویسی | برای نمونه‌های ساده ضروری نیست | با پیچیده‌ترشدن پروژه، فهم کد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند |
| توضیح دقیق خواسته | از همان ابتدا ضروری است | مشخص می‌کند ابزار باید چه کاری انجام دهد |
| توانایی بررسی خروجی | ضروری است | کمک می‌کند ظاهر مناسب را با عملکرد درست اشتباه نگیرید |
| آشنایی با محیط اجرا، مثل وردپرس | در حد نصب و آزمایش لازم است | باید بتوانید ابزار را اجرا، بررسی و در صورت نیاز غیرفعال کنید |
| شناخت مفاهیم فنی | می‌تواند تدریجی باشد | درخواست‌ها و تصمیم‌های شما را دقیق‌تر می‌کند |
| صبر برای اصلاح نسخه‌ها | ضروری است | خروجی اولیه ممکن است به چند مرحله اصلاح نیاز داشته باشد |
مثلاً درخواست «یک پلاگین خوب بساز» مبهم است. درخواست زیر مسیر روشن‌تری دارد:
یک پلاگین وردپرس می‌خواهم که نوار اطلاع‌رسانی بالای سایت نمایش بدهد. مدیر بتواند متن و لینک آن را تغییر دهد و بازدیدکننده بتواند نوار را ببندد.
در درخواست دوم، عملکرد و تنظیمات اصلی مشخص است؛ بنابراین بررسی نتیجه هم آسان‌تر می‌شود.
چرا متخصص سئو باید وایب کدینگ را تجربه کند؟
در پروژه‌های کسب‌وکارهای کوچک، یک متخصص سئو می‌تواند هم‌زمان کارهای طراحی سایت، تجربه کاربری (UX) و سئو را انجام دهد. آشنایی با وایب کدینگ به او کمک می‌کند ایده‌های خود را سریع‌تر به نمونه‌های واقعی تبدیل کند، ساختار صفحات را بهتر بهینه‌سازی کند و هماهنگی بیشتری میان طراحی، تجربه کاربری و عملکرد سایت ایجاد کند.
سئو دیگر مثل سابق نیست و به‌طور مداوم در حال تغییر است؛ بنابراین متخصص سئو باید نگاهی پروداکتی به وب‌سایت‌ها داشته باشد و فقط به بهینه‌سازی کلمات کلیدی و رتبه‌ها محدود نشود. تجربه وایب کدینگ می‌تواند به او کمک کند تا با درک بهتر فرایند توسعه، برای بهبود تجربه کاربری، عملکرد سایت و ایجاد راهکارهای خلاقانه‌تر همکاری مؤثرتری با تیم محصول و فنی داشته باشد.
متخصص سئو مرتب با نیازهای فنی و کارهای تکراری مواجه می‌شود. توانایی ساخت ابزارهای کوچک می‌تواند اجرای بخشی از این کارها را آسان‌تر کند.
چند کاربرد قابل‌تصور عبارت‌اند از:
- مقایسهٔ اطلاعات صفحات: ابزاری برای مقایسهٔ دو خروجی و نمایش تغییر عنوان‌ها یا توضیحات صفحات.
- آماده‌سازی گزارش: تبدیل داده‌های مشخص به قالب ثابت گزارش ماهانه.
- بررسی فهرست آدرس‌ها: مرتب‌سازی، حذف موارد تکراری و آماده‌کردن فایل برای بررسی‌های بعدی.
- ساخت ابزار مرتبط با سایت: مثل محاسبه‌گر یا فرم کاربردی که به نیاز مخاطب پاسخ می‌دهد.
- ساخت نمونه برای تیم فنی: نمایش عملی ایده‌ای که توضیح متنی آن به‌تنهایی کافی نیست.
البته ابزار، جای تحلیل متخصص را نمی‌گیرد. مثلاً نشان‌دادن صفحات با نرخ کلیک پایین، با تشخیص علت پایین‌بودن نرخ کلیک متفاوت است. تصمیم دربارهٔ اقدام مناسب، همچنان به دانش سئو و بررسی شرایط صفحه نیاز دارد.
وایب کدینگ کمک می‌کند زمان کمتری صرف آماده‌سازی و جابه‌جایی اطلاعات کنید و فرصت بیشتری برای تحلیل داشته باشید.
وایب کدینگ برای دیجیتال مارکتر چه کاربردی دارد؟
در دیجیتال مارکتینگ هم بسیاری از ایده‌ها به یک قابلیت کوچک روی سایت یا یک ابزار داخلی نیاز دارند.
| نیاز | نمونهٔ ابزاری که می‌توان ساخت |
|---|---|
| آسان‌ترکردن تماس مخاطب | پلاگین تماس و واتساپ با تنظیمات دلخواه |
| اطلاع‌رسانی ثبت‌نام یا پیشنهاد ویژه | نوار اطلاع‌رسانی قابل‌تنظیم |
| دریافت اطلاعات اولیه از مشتری | فرم مرحله‌ای دریافت بریف |
| یکسان‌سازی لینک‌های کمپین | ابزار ساخت لینک با پارامترهای UTM |
| کمک به انتخاب خدمات | محاسبه‌گر تقریبی هزینه بر اساس انتخاب‌های کاربر |
| دسترسی روزانه به اطلاعات تخصصی | داشبورد یا اکستنشنی مثل رادار |
این ابزارها زمانی ارزش دارند که مسئله‌ای مشخص را حل کنند. پیش از ساخت، باید بدانیم مخاطب چه نیازی دارد و ابزار قرار است چه تصمیم یا کاری را برای او آسان‌تر کند.
چرا بهتر است همهٔ ما سراغش برویم؟
منظور این نیست که همه باید نرم‌افزار تجاری بسازیم. تجربهٔ ساخت حتی یک ابزار کوچک هم می‌تواند نگاه ما را به کار تغییر دهد.
دلایل اصلی برای امتحان‌کردن این مسیر عبارت‌اند از:
- آزمودن ایده‌ها: می‌توانید پیش از صرف بودجهٔ بیشتر، نمونه‌ای بسازید و کاربردش را بررسی کنید.
- کاهش کارهای تکراری: بعضی کارهای دستی را می‌توان به ابزار سپرد.
- ساخت راه‌حل متناسب با نیاز: تنظیمات و روند ابزار را با شیوهٔ کار خودتان هماهنگ کنید.
- همکاری دقیق‌تر با تیم فنی: نمونهٔ اولیه کمک می‌کند خواسته‌ها روشن‌تر منتقل شوند.
- یادگیری حین کار: مفاهیم فنی را در ارتباط با یک مسئلهٔ واقعی یاد می‌گیرید.
برای یک سئوکار یا مارکتر، ترکیب شناخت کسب‌وکار با توانایی ساخت نمونه، مهارتی کاربردی است. شما مسئله را می‌شناسید و حالا امکان بیشتری برای امتحان‌کردن راه‌حل دارید.
از کجا شروع کنیم؟
برای پروژهٔ اول، همان پلاگین تماس یا نوار اطلاع‌رسانی انتخاب مناسبی است.
- یک نیاز کوچک انتخاب کنید. کاری که بتوانید نتیجهٔ درستش را به‌وضوح تشخیص دهید.
- خواسته را دقیق بنویسید. عملکرد، تنظیمات و ظاهر موردانتظار را مشخص کنید.
- ساده‌ترین نسخه را بسازید. قابلیت‌های اضافی را به مراحل بعد موکول کنید.
- روی محیط آزمایشی امتحان کنید. حالت موبایل، دکمه‌ها و تنظیمات را بررسی کنید.
- ایرادها را دقیق توضیح دهید. بگویید چه انتظاری داشتید و چه اتفاقی افتاد.
- برای استفادهٔ واقعی آماده‌اش کنید. متناسب با حساسیت ابزار، از بررسی فنی کمک بگیرید.
نمایش درست ابزار به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که تمام بخش‌های آن درست و امن کار می‌کنند. این موضوع به‌خصوص برای پلاگین‌های مرتبط با اطلاعات کاربران، سفارش و پرداخت اهمیت دارد. دربارهٔ بررسی و استفادهٔ مسئولانه از ابزارهای ساخته‌شده با هوش مصنوعی
تجربهٔ رادار و پلاگین‌های نگاه برای من نشان می‌دهد که نیازهای روزمره می‌توانند نقطهٔ شروع ساختن باشند. احتمالاً شما هم همین حالا قابلیتی در ذهن دارید که بارها گفته‌اید «کاش روی سایتمان داشتیم». یکی از ساده‌ترین‌هایش را انتخاب کنید و نسخهٔ اولش را بسازید.